نام خلیج فارس گهواره تمدن عالم یا خاستگاه نوع بشر است

گزارشگر: آناهید خزیر

دكتر«نبی‌الله رشنو» محقق و مدرس دانشگاه ،در نشست«بررسی نام تاریخی خلیج فارس» كه پنج‌شنبه (17 اردیبشهت) در سرای اهل قلم نمایشگاه كتاب برگزار شد، گفت: «خلیج فارس (پارس) نامی به جای مانده از كهن‌ترین منابع است كه از سده‌های پیش از میلاد سربرآورده و این نام كهن، گهواره تمدن عالم یا خاستگاه نوع بشر است.»

نمایی از نشست

به گزارش خبرگزاری كتاب ایران(ایبنا)، به نقل از ستاد خبری سرای اهل قلم، دكتر «نبی‌الله رشنو» در ابتدای  این نشست گفت: «خلیج فارس با "پارس"و "فارس" نام سرزمین ملت ایران گره خورده و قدمت خلیج فارس با همین نام، چنان دیرینه است كه عده‌ای معتقدند، خلیج فارس، گهواره تمدن عالم یا خاستگاه نوع بشر است.»

وی افزود: «ساكنان باستانی این منطقه، نخستین انسان‌هایی بودند كه روش دریانوردی را آموخته و كشتی اختراع كرده و شرق و غرب را به یكدیگر پیوند داده‌اند. دریانوردی ایرانیان در خلیج‌فارس،قریب پانصد سال پیش از میلاد مسیح، با شكل‌گیری نخستین ناوگان دریایی جهان ،توسط داریوش اول از سلسله‌های هخامنشی، فعالیت گسترده‌ای را آغاز كرد.»

این محقق و مدرس دانشگاه خاطر نشان كرد: «در سال‌های اخیر، مسأله تغییر نام خلیج فارس و سودای صرفا سیاسی اعراب برای انحراف در تاریخ، جنجالی بی‌اساس و پیگیری مغرضانه است كه در اوایل دهه 60 میلادی، توسط عبدالناصر، رییس جمهور وقت مصر و جمال‌الدین حسونه، دبیر كل وقت اتحادیه عرب، صورت گرفته است.»

وی در ادامه سخنانش افزود: «خلیج فارس در طول تاریخ و از دوران هخامنشیان، اشكانیان و حتی بعد از اسلام، دریای ایرانی بوده و هر كس در ولایت فارس حاكمیت داشت بر این منطقه تاریخی  مسلط بوده است؛ در شرایطی كه حضور شیوخ عرب در حوزه خلیج فارس به قرن 18 برمی‌گردد و هم اكنون مدعی حاكمیت تاریخی در این منطقه‌ند!»

وی در ادامه افزود:‌ «با اشتباه فاحش جمال عبدالناصر در تغییر نام خلیج فارس، عنوان مجعول عربی آن وارد كتاب‌های درسی و تاریخی كشورهای عربی شد و اكنون نسل فعلی جامعه عرب، با بی‌اطلاعی از این جعل و انحراف آشكار تاریخی و نیز تبلیغات گسترده رسانه‌ای، تصور می‌‌كنند كه جمهوری اسلامی ایران به دنبال تغییر نام این خلیج از عربی به فارسی است.»

خلیج فارس آوردگاهی برای نفوذ بیگانگان بوده است

سپس پروفسور «بیژن اسدی» استاد دانشگاه و محقق گفت:‌ «خروج نخستین استعمار كهن، یعنی پرتغالی‌ها از هرمز و منطقه خلیج فارس در تاریخ 3 اردیبهشت  یا به استناد برخی از منابع در تاریخ 10 اردیبهشت صورت گرفته كه امروز به نام روز ملی خلیج فارس از آن یاد می‌كنیم.»

وی به استعمار كهن اشاره كرد و گفت: «استعمار كهن در حدود 5 قرن پیش پا به منطقه بسیار مهم استراتژیك خلیج فارس و ژئوپلیتیك می‌گذارد و نقاطی را مورد تهاجم و سلطه قرار می‌دهد كه با كمال تعجب بعد از 5 قرن، ابرقدرت‌های آمریكایی و شوروی سابق همان نقاط را مورد سلطه خود قرار می‌دهند.»

این استاد دانشگاه خاطرنشان كرد:‌ «باب‌المندب، بندر عدم، جزیره سكوترا مشرف به باب‌المندب، جزیره هرمز، تنگه هرمز، مسقط، بندر بصره و بحرین ،نقاطی‌اند كه ابرقدرت‌های آمریكا و شوروی سابق، این مناطق را تحت سلطه خود قرار دادند و ساحل غربی امارات متحده در ادبیات خلیج فارس، به ساحل دزدان دریایی معروف شده است.»

وی در ادامه افزود: «خلیج فارس از 500 سال پیش از میلاد مسیح از دید كشورگشایان، پلی بین هندوستان و مصر بوده است. داریوش اول نخستین ایرانی بود كه اقدام به شناسایی بنادر خلیج فارس و اسكندر، 200 سال بعد از او، اقدام به شناسایی دقیق منطقه كرد و سردار معروفش «نیاشوش» یا «نیاخوس» سواحل و كرانه‌های خلیج فارس را مورد اكتشاف و ثبت و ضبط قرار داد.»

»اسدی» یادآور شد: «آثاری از نظر باستان‌شناسی در جزیره كویت به دست آمده ؛ از آن جمله لوحی است كه در واقع به مثابه دفترچه خاطرات نیاخوس است و شرح مأموریت خود را در آنجا آورده، این لوح گلی در یكی از كشتی‌های غرق شده در آن دوره تاریخی به دست آمده است.»

وی گفت:‌ «موقعیت خلیج فارس آنقدر بالاست كه در تاریخ اسكندر، جهان‌گشایان به‌نام معتقدند، كسی كه بر خلیج فارس مسلط باشد، می‌تواند بر دنیا مسلط شود همین بیانات و اعلانات را در طول تاریخ می‌بینیم كه مرتب تكرار می‌شود.»

این استاد دانشگاه یادآور شد:« بر اساس یك اتفاق تاریخی پای استعمار كهنه به منطقه خلیج فارس باز می‌شود و با كشف دماغه امیدنیك، در منتهی علیه جنوب قاره آفریقا و گزارش آن به دربار پرتغال باعث شناسایی آن می‌شود. ویژگی جهان سوم، عدم ثبت و ضبط موفقیت‌هایی است كه به‌دست آورده ولی در اسناد تاریخی ثبت نكرده است.»

وی افزود:‌ «تاریخ همواره تكرار می‌شود و ما شاهد تكرار تاریخ در طول زمانیم و می‌بینیم كه خلیج فارس آوردگاه و صحنه‌ای برای نفوذ بیگانگان و قدرت‌طلبی آن‌ها بوده و نخستین امتیاز نفت كه در خاورمیانه و در ایران رخ داد، ایران را دچار مصیبت كرد.»

نام خلیج فارس جهانی بوده و ایرانیان آن را انتخاب نكردند

سخنران بعدی نشست، پروفسور «پیروز مجتهدزاده» بود؛ وی به كینه‌خواهی استعمارگران، درباره نام خلیج فارس اشاره كرد و گفت:‌ «نام خلیج فارس بر اساس كینه‌توزی‌ها و دلایل سیاسی كه جنبه علمی نیز ندارند به خلیج عربی یاد شده، ولی جهانیان می‌دانند كه نام خلیج فارس از اسناد قدیمی است كه حداقل  3000 یا 4000 سال قدمت تاریخی دارد.»

وی به یونانی‌ها اشاره كرد و افزود: «یونانی‌ها نام خلیج فارس را پارس گذاشتند و تا امروز نیز این نام وجود دارد، ولی عده‌ای به دلیل مسایل سیاسی كوشش می‌كنند اسامی جغرافیایی را تغییر دهند. در هیچ جای تاریخ این اتفاق نیفتاده و این مسأله تنها در ایران روی داده است.»

مجتهدزاده در پایان سخنانش خاطرنشان كرد: «نام خلیج فارس را ایرانی‌ها انتخاب نكرده‌اند بلكه نامی جهانی بوده و نخستین قومی كه این نام را به كار برد بابلی‌ها بودند و سپس یونانی‌ها این نام تاریخی را بیان كردند. به عنوان مثال در زمان داریوش صحبت از دریایی است كه از پارس آغاز می‌شود.»

نقشه‌ها و اسناد تاریخی كهن بیانگر نام خلیج فارس است

در پایان نشست نیز مهندس «محمدرضا سحاب» نقشه‌های تاریخی و كهن خلیج فارس را به تصویر كشید و گفت: «در این تصویرها روند تحولات اسناد تاریخی منطقه خلیج فارس، نشان داده می‌شود كه كاری میدانی و پژوهشی به شمار می‌رود و در آرشیو كتابخانه موسسه جغرافیایی و كارتوگرافی سحاب گردآوری شده است.»

وی به فعالیت‌های گردآوری نقشه‌های خلیج فارس روانشاد مهندس «عباس سحاب» اشاره كرد و افزود: «در سال 1344 روانشاد «عباس سحاب» اسنادی را درباه خلیج فارس به رجال سیاسی ارایه داد و به تمام موسسات علمی دنیا فرستاد و این مسأله تأثیر عمده‌ای در تثبیت نام خلیج فارس داشته است.»

سحاب به كتاب «حاكمیت ایران در جزایر تنب و ابوموسی» اشاره كرد و اظهار داشت: «این كتاب، پژوهش گسترده‌ای درباره خلیج فارس و جزایر تنب و ابوموسی است و می‌تواند به پیشینه كهن نام خلیج فارس اشاره كند.»

نقشه‌نگاره دوره باستان از هزاره سوم پیش از میلاد تا سده هشتم میلادی، لوح گلی بابلی موقعیت خلیج فارس، سنگ نبشته داریوش اول درباره حفر كانل سوئز (نخستین سندی كه نام خلیج پارس را به تصویر می‌كشد)، نقشه‌های اراتوستن، نقشه جهان یوزیدونیوسی، نقشه ایران بطلیموس، نقشه جهان دیونیسیوس، نقشه جهان ژولیوس اونوریوس، نقشه‌نگاری دوره اسلامی قرون وسطی در اروپا ، از جمله گزیده نقشه‌هایی بودند كه محمدرضا سحاب برای حاضران در جلسه نمایش داد.