طرح تدوین

«اطلس چهارده قرن هنر اسلامی»

این مجموعه در زمانی بالغ بر نیم قرن به کوشش استاد ابوالقاسم سحاب و فرزند وی استاد مهندس عباس سحاب و به منظور شناساندن جنبه‌های گوناگون هنر اسلامی همچون خوشنویسی، معماری، کاشیکاری، مینیاتور، تذهیب، پارچه بافی و فلزکاری تدوین شده است. این مجموعه بیست جلدی که به دو زبان فارسی و انگلیسی تنظیم شده، دربرگیرنده بیش از پنج هزار تصویر رنگی و سیاه و سفید از شاهکارهای هنر اسلامی در زمینه‌های گوناگون است. هریک از جلدها دارای 300 تا 350 صفحه و در اندازه 35×25 سانتیمتر طراحی شده است.

در نخستین جلد از این مجموعه، تاریخچه و کلیاتی درباره هنرهای اسلامی از آغاز تاکنون ارائه شده و همچنین توضیحاتی درباره چگونگی پدید آمدن «اطلس چهارده قرن هنر اسلامی» و فشرده‌ای از مطالب جلدهای بعدی آورده شده است.

دومین جلد به هنر خوشنویسی و روند دگرگونی آن در چهارده سده اختصاص دارد. شماری از زیباترین نمونه‌های نفیس خوشنویسی از استادان نامدار این هنر و همچنین شرحی درباره کتابت قرآن مجید (همراه با نمونه‌های معروف) در این جلد گنجانده شده است.

سومین جلد، تاثیر خط در دیگر هنرهای اسلامی و کاربرد آن در دیگر هنرهای زیبا همچون قالی بافی، سفالکاری، سرامیک، کاشی کاری، گچ بری، جنگ افزارها، ابزار ستاره شناسی و ضرب سکه را مورد بررسی قرار می‌دهد.

جلد چهارم، ویژه‌ی هنر کتاب آرایی، نقاشی، تذهیب، مینیاتور و توضیح درباره مکتب‌های گوناگون آن (از ترسیم انواع گل‌ها و گیاهان، پرندگان، حیوانات گرفته تا نقش‌های علمی تشریح بدن انسان، حیوان، نقش‌های جغرافیایی و تصویرهای ستاره شناسی) است.

در پنجمین جلد، معماری اسلامی و بناهایی که در صدر اسلام وجود داشته و یا بعدها پدید آمده مد نظر قرار گرفته است. همراه با توضیحات، نقشه‌های مربوط به بناها و همچنین شکل ظاهری، تزیینات داخلی و ... بررسی شده است. در پایان درباره تشابه و تفاوت‌های چندین مسجد در دوران نخستین اسلام با مسجدهای فعلی بحث شده است.

از جلد ششم تا شانزدهم، جنبه‌های گوناگون هنر و معماری اسلامی به ترتیب در ایران، شبه جزیره عربستان (کشورهای عربستان سعودی، یمن، عمان، بحرین، قطر، کویت و امارات متحده عربی)، منطقه میان رودان (بین النهرین) و شامات (سوریه، لبنان، اردن، فلسطین و شبه جزیره سینا)، آسیای میانه و قفقاز، آفریقا، اندلس و جنوب اروپا، آناتولی، پاکستان و افغانستان، شبه قاره هند، چین و آسیای جنوب شرقی (اندونزی، مالزی، شبه جزیره مالایا، فیلیپین و ...) مورد بررسی قرار گرفته است. در کنار مطالب اصلی، نقشه‌ها و تصاویر متعددی از دوره‌های گوناگون تاریخی نیز آورده شده است.

در جلد شانزدهم، معماری مدرن اسلامی و بناهای مربوط همراه با عکس و نقشه شناسانده شده است.

هفدهمین جلد، دربرگیرنده اطلس تاریخی جهان اسلام (جنگ‌ها، گسترش قلمرو مسلمانان، مراکز علمی، فرهنگی و ...) است.

جلد هجدهم، اطلس جغرافیایی دنیای اسلام، شامل نقشه‌های سیاسی، طبیعی، اقتصادی و همچنین موقعیت شهرهای مهم اسلامی، کتابخانه‌ها و موزه‌های اسلامی در سراسر جهان، حوزه‌های علمیه، دانشگاه‌های اسلامی در زمان حاضر در جهان اسلام است.

نوزدهمین جلد، اطلس مفصل همه سرزمین‌های مستقل و غیر مستقل اسلامی در دنیاست.

جلد بیستم نیز به کتابشناسی، فهرست مطالب درج شده در نوزده جلد پیشین، نمایه نام اشخاص (بزرگان، دانشمندان، هنرمندان ...) و اماکن جغرافیایی در سراسر جهان اسلام است.

● از این مجموعه تاکنون جلد دوم به نام «هنر خوشنویسی؛ از آغاز تا امروز» در سال 1381 چاپ و منتشر و دیگر جلدها در حال تدوین است.

در این مجموعه‌ی ارزشمند بیش از 800  قطعه مرقع و نمونه از آثار خط و هنر خوشنویسی از سراسر جهان گردآوری شده است. ویژگی‌ها، پیشینه خط، از پیدایش تاكنون، انواع بسم‌الله با خطوط گوناگون، نمونه‌های خطوط و صفحاتی از قرآن‌های منسوب به ائمه اطهار، سنگ نبشته و حكاكی‌های روی فلز، نمونه‌ی خطوط خوشنویسان نامی شامل: خط كوفی قدیم، كوفی معقلی، كوفی مغربی، كوفی تزئینی، ثلث، مثنی، نسخ، محقق و ریحان، تعلیق و دیوانی، خط تفننی و همچنین خطوط برگزیده 190 خوشنویس معاصر و در انتها، فهرست اعلام و فهرست منابع فارسی، انگلیسی، فرانسه، آلمانی، تركی و …  محتوای این اثر را تشكیل داده‌اند.

نمونه‌ی خط‌های ارائه شده در این مجموعه از موزه‌های مختلف داخل و خارج از ایران، منابع معتبر و نیز از مجموعه‌های خصوصی، با ذكر مأخذ، گردآوری شده است. این كتاب نفیس به متن فارسی و انگلیسی می‌تواند بهترین هدیه به دوستداران خط و خوشنویسی و مجموعه‌داران و كتابخانه‌ها باشد. این کتاب در قطع سلطانی (35×25 سانتیمتر) و 456 صفحه به متن فارسی و انگلیسی به چاپ رسیده است.

Back